Nhiều chủ doanh nghiệp hoặc quá sợ AI thay thế toàn bộ đội ngũ, hoặc kỳ vọng AI giải quyết được mọi việc — cả hai đều xuất phát từ việc chưa phân biệt rõ AI làm được gì và không làm được gì.
Công việc trong doanh nghiệp chia thành 4 nhóm theo mức độ phù hợp với AI: việc lặp lại có quy tắc rõ ràng (AI thay thế tốt), việc cần xử lý lượng lớn thông tin nhanh (AI hỗ trợ mạnh, con người ra quyết định cuối), việc cần thấu hiểu cảm xúc và xây dựng quan hệ (AI chỉ hỗ trợ, không thay thế được), và việc cần chịu trách nhiệm pháp lý/đạo đức cho quyết định (AI không được phép thay thế) — hiểu đúng 4 nhóm này giúp chủ doanh nghiệp giao đúng việc cho đúng "người", tránh lãng phí hoặc rủi ro.
Nhập liệu, phân loại đơn hàng, soạn báo cáo theo mẫu, trả lời câu hỏi thường gặp — những việc có quy tắc cố định là nơi AI thay thế con người hiệu quả nhất, giải phóng thời gian cho việc quan trọng hơn.
Phân tích dữ liệu bán hàng, tổng hợp xu hướng thị trường — AI xử lý nhanh hơn con người nhiều lần, nhưng quyết định cuối cùng (chọn chiến lược nào) vẫn cần con người vì gắn với bối cảnh thực tế mà AI không nắm hết.
Đàm phán hợp đồng lớn, xử lý khủng hoảng truyền thông, xây dựng lòng tin với đối tác — đây là những việc AI có thể chuẩn bị dữ liệu hỗ trợ nhưng không thể thay con người thực hiện.
Ký kết hợp đồng, quyết định nhân sự (tuyển/sa thải), cam kết tài chính với đối tác — đây là những quyết định phải có con người chịu trách nhiệm cuối cùng, không thể giao hoàn toàn cho AI.
Tôi nhận thấy ranh giới giữa việc nên giao cho AI và việc phải giữ lại cho con người dễ bị lung lay không phải vì công nghệ, mà vì có người trong đội ngũ muốn đẩy bớt trách nhiệm của mình sang AI. Tôi khuyên anh chị đặc biệt cẩn trọng khi một nhân viên đề xuất "để AI làm luôn cho nhanh" ở đúng những việc cần chịu trách nhiệm pháp lý hoặc cảm xúc con người — đó thường là dấu hiệu người đó đang né việc khó, không phải AI đã đủ năng lực đảm nhận.