🎵
Business Coach Luka
Bài viết - Số 507

Thu thập tri thức ngầm (tacit knowledge) từ nhân sự lâu năm — khó khăn lớn nhất khi khai thác là gì?

Quản trị tri thức doanh nghiệp — góc nhìn thực chiến từ Coach Luka, không lý thuyết chung chung.

Khó khăn lớn nhất là chính người nắm giữ tri thức ngầm (tacit knowledge — kinh nghiệm và trực giác tích lũy qua nhiều năm, khó diễn đạt thành quy trình văn bản vì bản thân họ cũng không ý thức rõ mình đang áp dụng quy tắc nào) thường không nhận ra họ đang dùng những nguyên tắc ngầm nào khi ra quyết định — họ chỉ 'biết là đúng' chứ không tự giải thích được logic, nên hỏi trực tiếp 'anh làm sao mà biết' thường không hiệu quả bằng quan sát hành vi thực tế.

4 bước thực chiến

Thu thập tri thức ngầm (tacit knowledge) từ nhân sự lâu năm

1

Quan sát và ghi chép trong khi họ đang xử lý tình huống thực tế, không chỉ phỏng vấn sau đó

Ngồi cạnh quan sát nhân sự lâu năm xử lý một tình huống thật (khách hàng khó tính, sự cố kỹ thuật bất thường...) và ghi chú lại các quyết định nhỏ họ đưa ra, sau đó hỏi lại 'vì sao lúc đó anh làm vậy' ngay tại thời điểm gần với hành động, hiệu quả hơn nhiều so với hỏi hồi tưởng chung chung.

2

Dùng kỹ thuật kể chuyện tình huống cụ thể thay vì hỏi lý thuyết chung

Câu hỏi 'quy trình xử lý khiếu nại là gì' thường chỉ ra được câu trả lời sách vở; câu hỏi 'kể lại lần khó xử lý nhất anh từng gặp và anh đã làm gì' thường khai thác được đúng phần tri thức ngầm ẩn trong kinh nghiệm thực tế.

3

Ghép cặp (pairing/shadowing) nhân sự lâu năm với nhân sự mới trong một giai đoạn chuyển giao

Cho nhân sự mới đi theo quan sát và thực hành cùng nhân sự lâu năm trong vài tuần, sau đó yêu cầu nhân sự mới tự viết lại quy trình theo cách hiểu của mình — góc nhìn người mới thường phát hiện ra những bước ngầm mà người cũ coi là hiển nhiên không cần nói ra.

4

Ưu tiên khai thác trước khi có tín hiệu nghỉ việc/nghỉ hưu, không đợi đến lúc thông báo

Khi đã có thông báo nghỉ việc, thời gian còn lại thường không đủ để khai thác đầy đủ tri thức tích lũy nhiều năm — cần đưa việc khai thác tri thức ngầm từ nhân sự chủ chốt vào lịch định kỳ, không chỉ làm khi sắp mất người.

Đọc thêm

Bài viết liên quan

Chưa chắc doanh nghiệp mình đang mắc kẹt ở khâu nào?

Hẹn gặp buổi coaching 1:1 thời gian 90 phút — để cùng trò chuyện thật về doanh nghiệp của anh chị.

Tặng buổi coaching 1:1