Quyền sở hữu tài sản trí tuệ hình thành trong liên doanh là điều dễ bị bỏ qua nhất, và cũng thiệt hại nhất nếu bỏ qua.
Điều khoản dễ bị thiệt nhất là quyền sở hữu trí tuệ và dữ liệu khách hàng tạo ra trong quá trình hợp tác — nếu không quy định rõ ngay từ đầu, các tài sản vô hình này có thể mặc nhiên thuộc về bên có hệ thống quản lý mạnh hơn (thường là đối tác nước ngoài), dù đóng góp thực tế của cả hai bên là ngang nhau.
Công thức, quy trình, dữ liệu khách hàng cần ghi rõ thuộc về bên nào hoặc thuộc sở hữu chung theo tỷ lệ nào ngay trong hợp đồng liên doanh.
Với tỷ lệ góp vốn 50-50, cần có điều khoản xử lý khi hai bên không thể thống nhất một quyết định quan trọng, tránh liên doanh bị đình trệ hoàn toàn.
Cơ chế định giá phần vốn góp khi rút lui cần thỏa thuận trước, tránh tranh chấp định giá khi sự việc thực sự xảy ra.
Đối tác nước ngoài thường có đội ngũ pháp lý dày dạn kinh nghiệm hơn; cần tư vấn độc lập để đảm bảo quyền lợi cân bằng.
Tôi luôn nhắc chủ doanh nghiệp một nguyên tắc khi ngồi vào bàn liên doanh với đối tác nước ngoài: hãy soạn hợp đồng như thể mối quan hệ này sẽ tan vỡ vào ngày mai, dù lúc ký kết cả hai bên đang tin tưởng nhau tuyệt đối. Không phải vì bi quan, mà vì thiện chí là thứ dễ thay đổi nhất khi lợi ích xung đột, còn điều khoản trên giấy là thứ duy nhất còn lại để bảo vệ anh chị khi ngày đó đến. Đừng để sự háo hức trước một cơ hội lớn làm mờ đi câu hỏi lạnh lùng nhưng cần thiết nhất: nếu mọi thứ đổ vỡ, ai giữ được gì?