Nhiều doanh nghiệp áp dụng cùng một mô hình coaching cho mọi cấp bậc — từ nhân viên mới đến CEO — rồi thất vọng vì kết quả không như kỳ vọng. Coaching CEO đòi hỏi một cách tiếp cận khác căn bản, vì đối tượng, mục tiêu và rủi ro của sai lầm ở cấp CEO hoàn toàn khác với nhân viên hay quản lý cấp trung.
Coaching CEO tập trung vào NĂNG LỰC RA QUYẾT ĐỊNH CHIẾN LƯỢC VÀ SỰ CÔ ĐƠN CỦA VỊ TRÍ LÃNH ĐẠO CAO NHẤT — nơi không còn ai bên trên để hỏi ý kiến hay xin phê duyệt, trong khi coaching nhân viên/quản lý cấp trung tập trung vào kỹ năng thực thi công việc cụ thể trong khuôn khổ đã được người khác định hướng. Nhầm lẫn hai loại coaching này khiến CEO không nhận được đúng loại hỗ trợ họ thực sự cần ở vị trí đỉnh của tổ chức.
Nhân viên hay quản lý cấp trung luôn có một cấp trên trực tiếp để kiểm tra, phản biện và điều chỉnh quyết định của họ trước khi hậu quả xảy ra. CEO là người duy nhất trong tổ chức không có cấu trúc kiểm tra tự nhiên này — mọi sai lầm chiến lược của CEO thường chỉ được phát hiện sau khi đã gây hậu quả. Coach cho CEO phải đóng vai trò lớp phản biện độc lập mà cấu trúc tổ chức không tự tạo ra được ở vị trí cao nhất.
CEO thường mang một dạng cô đơn đặc thù — không thể chia sẻ hết lo lắng thật với nhân viên vì sợ ảnh hưởng tinh thần đội ngũ, không thể chia sẻ hết với gia đình vì sợ họ lo lắng, và bạn bè thường không hiểu đủ sâu về vận hành doanh nghiệp để tư vấn đúng. Coaching CEO cần tạo ra không gian an toàn để họ có thể nói thật về nỗi sợ và sự bất định, điều mà coaching kỹ năng cho nhân viên không cần giải quyết.
Một sai lầm của nhân viên thường chỉ ảnh hưởng đến phạm vi công việc của họ và có thể được sửa chữa bởi quản lý cấp trên. Một sai lầm chiến lược của CEO — chọn sai thị trường, tuyển sai vị trí chủ chốt, quyết định sai về vốn — có thể ảnh hưởng đến toàn bộ tổ chức và khó đảo ngược. Coaching CEO vì vậy cần đi sâu vào việc kiểm tra kỹ giả định trước khi quyết định, không chỉ dừng ở việc cải thiện kỹ năng thực thi.
Để coach hiệu quả cho một nhân viên, coach chỉ cần hiểu rõ phạm vi công việc cụ thể của họ. Để coach hiệu quả cho một CEO, coach cần hiểu toàn cảnh doanh nghiệp — tài chính, thị trường, đội ngũ, vận hành — vì mọi quyết định CEO đưa ra đều liên quan đến nhiều mảng cùng lúc. Đây là lý do coaching CEO thường đòi hỏi coach có kinh nghiệm quản trị doanh nghiệp tổng thể, không chỉ chuyên môn coaching kỹ năng đơn lẻ.
Hiệu quả coaching cho một nhân viên thường được đo bằng sự cải thiện năng lực cá nhân của họ — làm việc nhanh hơn, ít lỗi hơn. Hiệu quả coaching CEO phải được đo bằng kết quả kinh doanh tổng thể của doanh nghiệp — doanh thu, lợi nhuận, mức độ phụ thuộc vào cá nhân CEO có giảm hay không — vì mục tiêu cuối cùng của coaching CEO luôn gắn trực tiếp với sự phát triển bền vững của cả tổ chức, không chỉ là sự phát triển của riêng một cá nhân.
Tôi nhận thấy điều CEO cần nhất trong coaching không phải là thêm một khung lý thuyết quản trị, mà là một người có đủ vị thế độc lập để nói thẳng sự thật mà không sợ mất việc hay mất mối quan hệ — điều mà gần như không nhân viên nào trong tổ chức dám làm với chính CEO của mình. Tôi khuyên anh chị khi tìm một coach cho chính mình ở vị trí CEO, hãy ưu tiên người dám phản biện thẳng thắn hơn là người luôn đồng tình với mọi quyết định của anh chị.