Một hợp đồng có lãi trên giấy vẫn có thể lỗ thật khi tỷ giá biến động trong thời gian chờ thanh toán.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường ký hợp đồng bằng ngoại tệ nhưng chi phí vận hành bằng nội tệ, tạo ra một khoảng hở rủi ro tỷ giá mà nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ chưa từng chủ động quản lý. Chỉ cần tỷ giá biến động vài phần trăm trong thời gian chờ thanh toán, biên lợi nhuận vốn đã mỏng của cả lô hàng có thể biến mất hoàn toàn.
Xác định rõ khoảng thời gian từ lúc ký hợp đồng đến lúc thực nhận/thực trả tiền, và giá trị hợp đồng bằng ngoại tệ đang mở — đây là cơ sở để biết doanh nghiệp đang chịu rủi ro tỷ giá ở mức độ nào.
Rút ngắn thời gian giữa ký hợp đồng và thanh toán thực tế, hoặc thoả thuận tỷ giá cố định ngay trong hợp đồng — thời gian trễ càng ngắn, rủi ro biến động tỷ giá càng thấp.
Với hợp đồng giá trị lớn, cân nhắc công cụ hợp đồng kỳ hạn (forward) qua ngân hàng để khóa tỷ giá trước — chi phí sử dụng công cụ này thường nhỏ hơn nhiều so với thiệt hại có thể xảy ra khi tỷ giá biến động mạnh.
Nếu có thể đàm phán một phần thanh toán bằng nội tệ hoặc chia nhỏ rủi ro giữa nhiều đồng tiền, doanh nghiệp sẽ giảm được mức độ phụ thuộc vào biến động của một đồng tiền duy nhất.
Tôi khuyên chủ doanh nghiệp xuất nhập khẩu coi rủi ro tỷ giá như một khoản chi phí bảo hiểm bắt buộc phải trích ra, chứ không phải một ván cược để "được thì ăn cả". Nhiều doanh nghiệp chỉ nhớ đến tỷ giá khi lỗ nặng, còn khi may mắn lời thêm nhờ tỷ giá thì lại xem đó là chuyện bình thường — sự thiếu nhất quán này chính là dấu hiệu doanh nghiệp đang vận hành theo may rủi thay vì quản trị rủi ro có kỷ luật. Hãy coi việc khóa tỷ giá hoặc rút ngắn thời gian thanh toán là một phần bắt buộc của quy trình ký hợp đồng, không phải một lựa chọn tùy hứng khi thị trường biến động mạnh.