Gọi tham chiếu chỉ để hỏi 'anh/chị đánh giá bạn ấy thế nào' thường nhận về câu trả lời lịch sự, chung chung, không giúp ích gì cho quyết định tuyển dụng.
Câu hỏi thường bị bỏ qua nhưng quan trọng nhất khi gọi điện xác minh người tham chiếu (reference check) là 'nếu có cơ hội, anh/chị có tuyển lại người này không, vì sao' — câu hỏi này buộc người tham chiếu phải đưa ra một câu trả lời có lập trường thay vì những nhận xét lịch sự trung tính, và khoảng lặng trước khi trả lời thường tiết lộ nhiều hơn chính câu trả lời.
Ứng viên thường chọn người tham chiếu có thiện cảm — hãy hỏi thêm 'ai là quản lý trực tiếp của anh/chị lúc đó' để xin liên hệ đúng người có góc nhìn quản lý.
Thay vì 'bạn ấy làm việc thế nào', hỏi 'kể một tình huống bạn ấy gặp khó khăn trong công việc và xử lý ra sao' để có câu trả lời có thông tin thật.
Khi người tham chiếu đã thoải mái chia sẻ, câu hỏi này ở cuối cùng thường nhận được câu trả lời thật lòng nhất, kể cả khi câu trả lời là im lặng vài giây.
Đội tuyển dụng dễ nghe những gì muốn nghe khi đã thích ứng viên — ghi chép nguyên văn giúp đối chiếu khách quan hơn khi ra quyết định cuối.
Tôi nhận thấy khi gọi điện xác minh tham chiếu, thứ đáng chú ý nhất thường không nằm trong lời nói mà nằm trong nhịp điệu của cuộc gọi — một câu trả lời đến ngay, dứt khoát, mang thông tin khác hẳn một câu trả lời đến sau vài giây im lặng dù nội dung câu chữ giống nhau. Người tham chiếu hiếm khi nói xấu thẳng một người cũ, nhưng rất khó che giấu sự chần chừ khi phải cân nhắc lời nói. Tôi khuyên người gọi tham chiếu tập lắng nghe cả khoảng lặng, tốc độ, và sự thay đổi giọng điệu — không chỉ chép lại nội dung câu trả lời — vì phần "không nói ra" thường chính xác hơn phần được nói ra.