Bán càng nhiều mà không biết đúng giá vốn từng sản phẩm là cách nhanh nhất để lỗ mà không hiểu vì sao.
Nhiều chủ doanh nghiệp chỉ tính giá vốn dựa trên nguyên vật liệu trực tiếp, quên tính chi phí nhân công gián tiếp, khấu hao thiết bị, hoặc chi phí quản lý phân bổ — kết quả là giá bán tưởng như có lãi nhưng thực chất đang lỗ trên từng đơn vị bán ra mà không hề hay biết.
Ngoài nguyên vật liệu trực tiếp, cần tính cả nhân công trực tiếp, bao bì, vận chuyển, hao hụt trong sản xuất — bỏ sót bất kỳ khoản nào cũng khiến giá vốn thực tế cao hơn con số đang dùng để định giá.
Chi phí thuê mặt bằng, lương quản lý, điện nước không gắn trực tiếp với một sản phẩm nhưng vẫn cần phân bổ vào giá vốn theo tỷ lệ doanh thu hoặc sản lượng — bỏ qua bước này khiến sản phẩm tưởng lời nhưng công ty vẫn lỗ chung.
Giá nguyên vật liệu, nhân công, vận chuyển biến động liên tục — chi phí đơn vị tính một lần rồi không cập nhật sẽ nhanh chóng lệch xa thực tế, đặc biệt trong giai đoạn giá cả thị trường biến động mạnh.
Sau khi có chi phí đơn vị chính xác, đối chiếu với giá bán hiện tại để biết chính xác biên lợi nhuận từng sản phẩm — đây là căn cứ để quyết định sản phẩm nào nên đẩy mạnh, sản phẩm nào cần tăng giá hoặc loại bỏ.
Tôi thường ví chi phí đơn vị sản phẩm như tấm bản đồ dưới chân một người leo núi — thiếu nó, càng bước nhanh (bán càng nhiều) càng dễ lạc sâu vào vùng nguy hiểm mà không biết. Đừng chỉ tính giá vốn một lần rồi yên tâm mãi mãi, vì nguyên vật liệu, nhân công, chi phí gián tiếp đều thay đổi theo thời gian. Coach khuyên anh chị đặt lịch rà lại chi phí đơn vị mỗi quý như một thói quen bắt buộc, giống việc đo huyết áp định kỳ — không đợi đến lúc dòng tiền báo động mới giật mình đi tìm nguyên nhân.
| Hạng mục chi phí/đơn vị sản phẩm | Số liệu |
|---|---|
| Nguyên vật liệu trực tiếp | ______ đ |
| Nhân công trực tiếp + bao bì + vận chuyển + hao hụt sản xuất | ______ đ |
| Chi phí gián tiếp phân bổ (thuê mặt bằng, lương quản lý, điện nước ÷ sản lượng) | ______ đ |
| Tổng chi phí đơn vị thật = cộng 3 dòng trên | ______ đ |
| Giá bán hiện tại/đơn vị | ______ đ |
| Biên lợi nhuận thật = Giá bán − Tổng chi phí đơn vị thật | ______ đ — ngày rà lại gần nhất: ______ |